一、威妥玛拼音方案和汉语拼音方案对比
剑桥大学汉语教授威妥玛（T. F. Wade，1818—1895）在华任职期间，为方便外国人（主要是使用英语的人）学习和掌握汉语，由他根据北京读书音制订的拉丁字母拼音方案给汉字注音。这个方案以后被普遍 用来拼写中国的人名、地名等，一般称为威妥玛拼音。
1958年2月11日，全国人大批准颁布《中文拼音方案》后，威妥玛拼音停止使用；
1958年2月11日，全国人大批准颁布《中文拼音方案》，这是中国人自己按照科学的语音学原理制定的专门拼写标准普通话的方案；
1979年起，联合国决定采用《中文拼音方案》作为在各种拉丁字母文字中中国人名、地名的标准；
1981年8月，国际标准化组织通过决议，规定把《中文拼音方案》作为文献工作中拼写有关中国的名称、词语的国际标准。
1997年美国国会图书馆采用汉语拼音方案。
二、中文姓名音译说明
外文资料中文姓名音译通常采用的是威妥玛拼音，但是有些音译并不规范，已形成了一些习惯用法。如：孔子 konfucius，孙中山 sun yat-sen，*** MaoZedong，蔣介石Chiang Kai-shek。
三、威妥玛拼音和汉语拼音对照表
Wade-Giles / 韦氏拼音
Pinyin / 汉语拼音
Wade-Giles / 韦氏拼音
Pinyin / 汉语拼音
a
a
mi
mi
ai
ai
miao
miao
an
an
mieh
mie
ang
ang
mien
mian
ao
ao
min
min
cha
zha
ming
ming
cha
cha
miu
miu
chai
zhai
mo
mo
chai
chai
mou
mou
chan
zhan
mu
mu
chan
chan
na
na
chang
zhang
nai
nai
chang
chang
nan
nan
chao
zhao
nang
nang
chao
chao
nao
nao
che
zhe
nei
nei
che
che
nen
nen
chen
zhen
neng
neng
chen
zhen
ni
ni
cheng
zheng
niang
niang
cheng
cheng
niao
niao
chi
ji
nieh
nie
chi
qi
nien
nian
chia
jia
nin
nin
chia
qia
ning
ning
chiang
jiang
niu
niu
chiang
qiang
no
nuo
chiao
jiao
nu
nu
chiao
qiao
nuan
nuan
chieh
jie
nung
nong
chieh
qie
nü
nü
chien
jian
nüeh
nüe
chien
qian
o
e
chih
zhi
ou
ou
chih
chi
pa
ba
chin
jin
pa
pa
chin
qin
pai
bai
ching
jing
pai
pai
ching
qing
pan
ban
chiu
jiu
pan
pan
chiu
qiu
pang
bang
chiung
jiong
pang
pang
chiung
qiong
pao
bao
cho
zhuo
pao
pao
cho
chuo
pei
bei
chou
zhou
pei
pei
chou
chou
pen
ben
chu
zhu
pen
pen
chu
chu
peng
beng
chua
zhua
peng
peng
chuai
zhuai
pi
bi
chuai
chuai
pi
pi
chuan
zhuan
piao
biao
chuan
chuan
piao
piao
chuang
zhuang
pieh
bie
chuang
chuang
pieh
pie
chui
zhui
pien
bian
chui
chui
pien
pian
chun
zhun
pin
bin
chun
chun
pin
pin
chung
zhong
ping
bing
chung
chong
ping
ping
chü
ju
po
bo
chü
qu
po
po
chüan
juan
pou
ou
chüan
quan
pu
bu
chüeh
jue
pu
pu
chüeh
que
sa
sa
chün
jun
sai
sai
chün
qun
san
san
en
en
sang
sang
erh
er
sao
sao
fa
fa
se
se
fan
fan
sen
sen
fang
fang
seng
seng
fei
fei
sha
sha
fen
fen
shai
shai
feng
feng
shan
shan
fo
fo
shang
shang
fou
fou
shao
shao
fu
fu
she
she
ha
ha
shen
shen
hai
hai
sheng
sheng
han
han
shih
shi
hang
hang
shou
shou
hao
hao
shu
shu
hei
hei
shua
shua
hen
hen
shuai
shuai
heng
heng
shuan
shuan
ho
he
shuang
shuang
hou
hou
shui
shui
hsi
xi
shun
shun
hsia
xia
shuo
shuo
hsiang
xiang
so
suo
hsiao
xiao
sou
sou
hsieh
xie
ssu
si
hsien
xian
su
su
hsin
xin
suan
suan
hsing
sui
sui
hsiu
xiu
sun
sun
hsiung
xiong
sung
song
hsü
xu
szu
si
hsüan
xuan
ta
da
hsüeh
xue
ta
ta
hsün
xun
tai
dai
hu
hu
tai
tai
hua
hua
tan
dan
huai
huai
tan
tan
huan
huan
tang
dang
huang
huang
tang
tang
hui
hui
tao
dao
hun
hun
tao
tao
hung
hong
te
de
huo
huo
te
te
i
yi
teng
deng
jan
ran
teng
teng
jang
rang
ti
di
jao
rao
ti
ti
je
re
tiao
diao
jen
ren
tiao
tiao
jeng
reng
tieh
die
jih
ri
tieh
tie
jo
ruo
tien
dian
jou
rou
tien
tian
ju
ru
ting
ding
juan
ruan
ting
ting
jui
rui
tiu
diu
jun
run
to
duo
jung
rong
to
tuo
ka
ga
tou
dou
ka
ka
tou
tou
kai
gai
tu
du
kai
kai
tu
tu
kan
gan
tuan
duan
kan
kan
tuan
tuan
kang
gang
tui
dui
kang
kang
tui
tui
kao
gao
tun
dun
kao
kao
tun
tun
kei
gei
tung
dong
ken
gen
tung
tong
ken
ken
tzu
zi
keng
geng
tzu
ci
keng
keng
tsa
za
ko
ge
tsa
ca
ko
ke
tsai
zai
kou
gou
tsai
cai
kou
kou
tsan
zan
ku
gu
tsan
can
ku
ku
tsang
zang
kua
gua
tsang
cang
kua
kua
tsao
zao
kuai
guai
tsao
cao
kuai
kuai
tse
ze
kuan
guan
tse
ce
kuan
kuan
tsei
zei
kuang
guang
tsen
zen
kuang
kuang
tsen
cen
kuei
gui
tseng
zeng
kuei
kui
tseng
ceng
kun
gun
tso
zuo
kun
kun
tso
cuo
kung
gong
tsou
zou
kung
kong
tsou
cou
kuo
guo
tsu
zu
kuo
kuo
tsu
cu
la
la
tsuan
zuan
lai
lai
tsuan
cuan
lan
lan
tsui
zui
lang
lang
tsui
cui
lao
lao
tsun
zun
le
le
tsun
cun
lei
lei
tsung
zong
leng
leng
tsung
cong
li
li
wa
wa
liang
liang
wai
wai
liao
liao
wan
wan
lieh
lie
wang
wang
lien
lian
wei
wei
lin
lin
wen
wen
ling
ling
weng
weng
liu
liu
wo
wo
lo
luo
wu
wu
lou
lou
ya
ya
lu
lu
yai
yai
luan
luan
yang
yang
lun
lun
yao
yao
lung
long
yeh
ye
lü
lü
yen
yan
lüan
luan
yin
yin
lüeh
lüe
ying
ying
ma
ma
yo
yo
mai
mai
yu
you
man
man
yung
yong
mang
mang
yü
yu
mao
mao
yan
yuan
mei
mei
yüeh
yue
men
men
yün
yun
meng
meng
注：来源于网络
